Plakaty z Huty to projekt otwarty. Nie piszemy tu encyklopedii, tylko prowadzimy śledztwo — i prowadzimy je na widoku. Ta strona to tablica z pinezkami: wszystko, czego jeszcze nie wiemy, czego szukamy i co ktoś z Was może mieć w szufladzie.
Zasady śledztwa
- Co pewne — piszemy wprost, z datą i źródłem.
- Co niepewne — piszemy jako trop, z etykietą, i mówimy, czego brakuje.
- Czego nie wiemy — mówimy, że nie wiemy. Dziur nie wypełniamy zgadywaniem, bo zmyślony szczegół raz puszczony w świat żyje potem własnym życiem.
- Każdy trop może zostać zamknięty. Jak się coś potwierdzi — wpisujemy to w tekst i odnotowujemy tutaj, razem z nazwiskiem tego, kto pomógł.
Brak dowodu to nie dowód braku. Dlatego nic tu nie jest zamknięte na głucho.
01. Uchwała, która wygasiła Szkołę Podstawową nr 81
Co wiemy: szkoła mieściła się na osiedlu Krakowiaków 47. Kraków wygaszał wówczas szkoły z terminem 31 sierpnia 2004, a pallotyńska podstawówka pod tym samym adresem ma w rejestrze datę założenia 21 maja 2004.
Czego brakuje: numeru i daty uchwały Rady Miasta Krakowa.
Gdzie szukać: wyszukiwarka uchwał w BIP Krakowa, archiwum Wydziału Edukacji, sekretariat Zespołu Szkół Pallotyńskich.
Status: otwarty. PDF-y z BIP-u mają połamane kodowanie i nie dają się rzetelnie odczytać maszynowo — trzeba oczu.
02. Dowód, że patronem SP 81 był Władysław Broniewski
Co wiemy: moja własna pamięć — poczet sztandarowy, szarfa, konkursy recytatorskie — i wzmianka na forum internetowym.
Czego brakuje: dokumentu. Dziś w Nowej Hucie nie ma szkoły imienia Broniewskiego, a jedyna w Krakowie, SP nr 95, jest na Prądniku Czerwonym.
Jak możecie pomóc: świadectwo szkolne z pełną nazwą zamyka ten trop w sekundę. Tak samo kronika szkolna, tarcza, zdjęcie sztandaru albo zdjęcie klasowe z tablicą w tle.
Status: gorący.
03. Czy Broniewski kiedykolwiek był w Nowej Hucie
Co wiemy: nic. Szukałem wiersza o Hucie i potwierdzonej wizyty w kombinacie — nie znalazłem ani jednego, ani drugiego.
Czego brakuje: czegokolwiek. Wzmianki w prasie, wspomnienia, zdjęcia z akademii.
Status: otwarty — i podkreślam, że otwarty, nie zamknięty. To, że czegoś nie znalazłem, nie znaczy, że tego nie ma.
04. Kiedy dokładnie nadano nazwę ulicy Broniewskiego
Co wiemy: ulica w Bieńczycach, 560 metrów, wytyczona w pierwszej połowie lat sześćdziesiątych przy budowie Bieńczyc Nowych. Broniewski zmarł 10 lutego 1962.
Czego brakuje: uchwały o nadaniu nazwy.
Dlaczego to ważne: bo od tego zależy sens całej historii. Nazwano ją za jego życia czy po śmierci? Hołd dla żyjącego poety i hołd dla świeżo zmarłego to dwie różne rzeczy.
Status: otwarty.
05. Nowohucka dyskusja o Poemacie dla dorosłych, grudzień 1955
Co wiemy: w grudniu 1955 odbyła się w Nowej Hucie radiowa dyskusja o poemacie Ważyka i nazwano go paszkwilem.
Czego brakuje: nagrania albo zapisu, nazwisk uczestników, dokładnej daty i miejsca.
Gdzie szukać: archiwum Polskiego Radia, Radio Kraków, prasa z grudnia 1955 — „Głos Nowej Huty”, „Gazeta Krakowska”, „Dziennik Polski”.
Status: najcenniejszy trop na tej liście. To byłby dokument pierwszej wody: dzielnica odpowiadająca poecie, który o niej napisał prawdę.
06. „Nowa Kultura” z 21 sierpnia 1955
Czego szukam: egzemplarza albo choćby dobrego zdjęcia pierwszej strony, na której ukazał się „Poemat dla dorosłych”.
Gdzie szukać: antykwariaty, Biblioteka Jagiellońska, giełdy staroci, strychy.
Status: otwarty.
07. Mrożek, „Młode miasto”, „Przekrój”, 23 lipca 1950
Co wiemy: reportaż o budowie Nowej Huty, rozkładówka, autor miał dwadzieścia lat i uważał ten tekst za swój właściwy debiut.
Czego brakuje: skanu lub egzemplarza — oraz tego, czy Mrożek powiedział kiedykolwiek publicznie coś konkretnego o tym tekście. Wiadomo, że się od niego odżegnywał, ale chciałbym znać jego własne słowa.
Status: otwarty.
08. Sprzeczność: ile panegiryków napisał Tuwim
Na czym polega problem: źródła się nie zgadzają. Jedne mówią o kilku panegirykach dla Bieruta i manifestach ku czci Lenina i Stalina. Inne twierdzą wprost, że to nieprawda i że był jeden wiersz, którego mógł się wstydzić.
Czego brakuje: porządnej bibliografii podmiotowej Tuwima z lat 1946–1953.
Status: otwarty. Na stronie podaliśmy tylko to, co pewne, i tak zostanie, dopóki ktoś tego nie rozstrzygnie.
09. Czy istnieją książki dla dzieci o Nowej Hucie
Co wiemy: szukam i nie znajduję.
Pytanie: czy ich naprawdę nie ma, czy tylko źle szukam? Jeśli faktycznie nie ma, to mamy gotową odpowiedź, co trzeba napisać.
Status: otwarty.
10. Kobiety Nowej Huty w literaturze
Na czym polega problem: budowały to miasto na równi z mężczyznami, a w książkach jest ich tyle, co nic.
Czego szukam: wspomnień, wywiadów, reportaży, maszynopisów, zeszytów — wydanych i niewydanych.
Status: otwarty, i to jest największa dziura w całej tej bibliotece.
11. Egzemplarz „Trzech salw” z 1925 roku
Co wiemy: Warszawa 1925, biuletyn poetycki, trzech autorów — Broniewski, Stande, Wandurski — okładka Mieczysława Szczuki.
Czego brakuje: wydawcy i nakładu, liczby wierszy każdego z autorów i ich tytułów, oraz odpowiedzi na pytanie, czy tomik był konfiskowany. Przy tej tematyce i w tamtej Polsce byłoby to prawdopodobne, ale prawdopodobne to nie potwierdzone.
Gdzie szukać: Biblioteka Jagiellońska, Biblioteka Narodowa, antykwariaty, opracowania o poezji proletariackiej dwudziestolecia.
Status: otwarty. Najbardziej chciałbym zobaczyć na oczy tę okładkę Szczuki. Cała historia tomiku jest tutaj.
Macie coś?
Zdjęcie, świadectwo, wycinek, kronika, nazwisko człowieka, który pamięta — wszystko się liczy, także „coś mi świta, ale nie jestem pewien”. Niepewne też jest materiałem: oznaczymy je jako trop i będziemy drążyć dalej.
Każdy zamknięty trop opiszę tutaj z nazwiskiem osoby, która go zamknęła. To ma być śledztwo wspólne — w końcu Nowa Huta.
Zacznijcie od Poezji z Huty, jeśli chcecie zobaczyć, skąd biorą się te pytania, albo zajrzyjcie na półkę z książkami.